Hoe weet je of je hyperventileert?

Bij hyperventilatie wordt vaak gedacht aan de acute variant: een hyperventilatie-aanval. Veel vaker gaat het echter over chronische hyperventilatie: standaard meer ademen dan je lichaam feitelijk nodig heeft. Veel mensen ademen op dagelijkse basis te veel, vaak ligt hier stress, gejaagdheid en angst aan ten grondslag.

Standaard te veel ademen (overademen, disfunctioneel ademen, chronische hyperventilatie) kan voor allerlei lichamelijke en mentale klachten zorgen. Iets wat je uiteraard liever wilt voorkomen of genezen. Maar wat is te veel ademen, hoe weet je of je te veel ademt?

Wat is chronische hyperventilatie?

Je ademhaling verloopt in principe volledig automatisch. Dat is handig, maar meteen ook de reden dat we vaak niet doorhebben dat de manier waarop we ademen nauw verbonden is met ons fysieke en mentale welzijn. Een gezonde, functionele ademhaling zorgt voor voldoende energie, herstelkracht en veerkracht. Het maakt je lichaam sterker en je geest stabieler. Maar wanneer je ademhaling dit niet is, heeft dat op zowel lichamelijk als geestelijk vlak een negatieve uitwerking. Je ademhaling krijgt dan controle over jou, in plaats van anderom.

Een versnelde ademhaling is iets wat je bij veel mensen ziet, wie weet ook wel bij jou. En vaak hebben we dat dus (in eerste instantie) niet echt door, je ademt immers zonder erover na te hoeven denken. Veel stress in je leven, ingrijpende situaties of een ongezonde leefstijl kunnen je ademhaling versnellen. Het wordt dan ‘disfunctioneel’ ademen genoemd: je basisademhaling in rust is hoger dan je lichaam nodig heeft. Je adem staat zo dus niet in functie van de gezonde werking van jouw interne systeem. Als je gedurende langere tijd zo’n versnelde ademhaling (onbewust) aanhoudt, kan dit je nieuwe ‘standaard’ worden, je nieuwe zijn. Dit kan je uiteindelijk gaan merken door kortademigheid, benauwdheid, lichtheid in je hoofd, pijn op je borst, tintelingen, krampen en onrustige, gestreste of angstige gedachten.

Hoe weet je of je hyperventileert?

Wat is dan precies ‘te veel’ ademen, en wat is goed, wat is normaal? Het belangrijkste is dus dat je ademhaling past bij wat je doet. En het ligt er helemaal aan hoe jouw dagen eruitzien, en hoe groot, klein, zwaar of licht, hoe actief en hoe gezond je bent. Tijdens een stevige wandeling is het prima om een keer of vijftien per minuut in en uit te ademen, je lichaam heeft dit dan nodig. Maar als je rustig op de bank of achter de computer zit, is zes tot acht keer per minuut echt meer dan genoeg. Wanneer je meer dan twintig keer per minuut ademhaalt (zonder dat je je inspant), ben je aan het hyperventileren.

Het is goed om dit voor jezelf eens na te gaan: hoe kalm of snel adem je in een rustige toestand, zonder veel fysieke inspanning? En ook: hoe voel je je hierbij? Het kan zijn dat je erachter komt dat je nu, terwijl je zit, flink wat keren per minuut ademt, en dat je je misschien ook wel wat opgejaagd voelt vanbinnen. In dat geval kan het je bewust worden van, en het verminderen van je ademhaling zeker winst opleveren.

Mogelijke hyperventilatie: meet jouw ademfrequentie

Een oefening die je kunt doen om makkelijk en snel je ademfrequentie te meten, zonder dat je hiervoor apparatuur nodig hebt, is de zogenoemde golfjesoefening.

Neem een A4’tje en leg dit horizontaal. Zet een timer op drie minuten en begin golfjes te tekenen volgens het ritme van je ademhaling. Als je inademt teken je een golf omhoog en als je uitademt teken je een golf naar beneden. Je hand volgt je ademhaling, niet omgekeerd. Het gaat om je huidige, natuurlijke ademhaling. Probeer je ademhaling niet te sturen, laat haar gewoon komen zoals zij komt en zijn zoals zij is. De golfjes kunnen ook variëren in hoogte, net zoals je af en toe sneller of dieper ademt. Dat is allemaal oké.

Om een goed beeld te krijgen, doe je de oefening gedurende zeven dagen, drie keer drie minuten per dag. Telkens tel je na de drie minuten de toppen van de golven, dat getal schrijf je op. Zo krijg je op simpele wijze een idee van hoe je ademt op dagelijks niveau.

NLV (Nijmeegse Vragenlijst) test voor Hyperventilatie

De Nijmeegse Vragenlijst (NVL) wordt gezien als een maat voor ‘functionele ademklachten’. Deze geeft een beeld van of je al dan niet last hebt van hyperventilatie.

De Nijmeegse Vragenlijst (NVL) wordt gezien als een maat voor ‘functionele ademklachten’. Deze geeft een goed beeld van of je al dan niet last hebt van hyperventilatie.

Waardering
Nooit         =  0 punten
Zelden       =  1 punt
Soms         =  2 punten
Vaak           =  3 punten
Heel vaak   =  4 punten

Score
Bij
18 punten of meer: hyperventilatie is mogelijk. Hoe hoger de score, hoe waarschijnlijker. Vanaf 23 punten: hyperventilatie is voor 80 % zeker.

Wat te doen bij hyperventilatie?

Weet dat als je hyperventileert je extra zorg nodig hebt. De snellere ademhaling heeft een directe link met je lichaam en met je geest. En dus ook met je gedachten en je emoties. Overademen triggert onrustige en angstige gedachten, veel mensen met hyperventilatie ervaren dan ook angsten.

Het kan dan ook zijn dat je - wanneer je standaard te veel ademt en dit jouw standaard is - wanneer je een ademhalingsoefening gaat doen die jouw ademtempo omlaag haalt, deze je juist stress oplevert. Want misschien lukt het je niet om ineens je ademfrequentie omlaag te brengen, en dit is niet meer dan normaal. Gun jezelf dan ook ruim de tijd en rust om hiermee te oefenen. Want werken met je ademhaling, is nog altijd de beste aanpak bij hyperventilatie. Je wilt het probleem omdraaien, en beter leren ademen is hiervoor essentieel.

Het is verstandig om je hierin goed te laten begeleiden. Dit kan bijvoorbeeld bij één van de ademcoaches die je vindt op dit platform - zie de ademcoach finder.

Lees ook het boek Jouw adem, jouw medicijn. Hierin ga ik uitgebreid in op wat gezond ademen in de basis inhoudt en hoe jij hiermee aan de slag kunt.

In het boek vind je ook diverse ervaringsverhalen van ademcoaches, die dankzij ademwerk hun gezondheid hebben kunnen terugvinden. Zoals Clint Thuijls:

"Ik was constant doodmoe, had verzuurde spieren en was bij de minste inspanning kortademig. Maar toen ik aan de slag ging met simpele maar doeltreffende ademhalingsoefeningen, was ik al na drie weken "zuurstofdieet" back on track. Mijn energie was terug, ik kon weer fluitend de trap op, er was niks meer aan de hand. De adem? Echt waar? Na veel gezoek op internet stelde ik zelf de “diagnose” chronisch hyperventilatiesyndroom. Ik ademde veel te vaak en veel te veel. Ik had geen idee dat je daar zoveel klachten van kon krijgen...!"


Bekijk ook:

Vorige
Vorige

Drie veelgemaakte 'ademfouten' die ervoor zorgen dat jij niet optimaal ademt

Volgende
Volgende

Beter slapen dankzij een betere (neus)ademhaling: de voordelen van mondtape en neusstrips