Rouw is niet alleen een emotioneel proces, het is net zo goed een lichamelijke ervaring. Na een groot verlies kun je merken dat je (over)vermoeid bent, slechter slaapt, je extra prikkelbaar bent of je opgejaagd voelt.
Ook je ademhaling verandert mee, en dat is logisch. Verlies raakt het systeem dat je lichaam aanstuurt bij stress, en de adem is een van de eerste plekken waar dat merkbaar wordt.
Rouw is meer dan verdriet
Rouw ontstaat bij elk betekenisvol verlies. Dat kan het overlijden van een dierbare zijn, maar ook een scheiding, een ziekte, het verlies van werk of een kinderwens die niet uitkomt. Het werkt door op emotioneel, mentaal en lichamelijk niveau, vaak tegelijk.
De lichamelijke kant kan soms verrassen. Vermoeidheid die niet weggaat met slapen, onrust, een drukkend gevoel op de borst of in de keel, moeite met concentreren. Of juist een soort vlakte, waarin weinig nog echt binnenkomt. Het zijn herkenbare reacties op verlies, en ze zeggen niets over of je het "goed" doet.
Wat verlies doet met je stresssysteem en je adem
Voor je lichaam is verlies een aantasting van veiligheid en verbinding, twee dingen waar het zenuwstelsel sterk op reageert. Het autonome zenuwstelsel schakelt dan naar alertheid. Onderzoek bij nabestaanden laat zien dat rouw samen kan gaan met een verhoogde hartslag, verstoorde slaap en een stresshormoonhuishouding die langer uit balans blijft. Daarom is rouw zo vermoeiend: je lichaam staat langere tijd aan, ook als je ogenschijnlijk niets doet.
Je adem beweegt daarin mee. Bij verdriet, schrik en spanning schuift je ademhaling vaak omhoog naar je borst, wordt ze sneller of oppervlakkiger, of houd je hem onbewust vast. Huilen en zuchten zijn eveneens ademreacties. Maar als je ademhaling lang in deze ‘rouwstand’ blijft hangen, houdt dat het stresssysteem op zijn beurt alert. Zo kunnen spanning en ademhaling elkaar in stand houden.
Het werkt ook andersom. De adem is een van de weinige ingangen naar je zenuwstelsel die je zelf kunt beïnvloeden. Ademwerk is niet zozeer een oplossing voor rouw, want rouw is geen probleem dat opgelost hoeft te worden. Wel kan de adem helpen om op te merken wat er in je lichaam gebeurt, om emoties bereikbaar en voelbaar te maken, en om af en toe even te landen.
Rouwfasen of rouwtaken?
Wie zoekt naar rouw, komt al snel uit bij rouwfasen. Het bekendste model is dat van Elisabeth Kübler-Ross, met vijf fasen: ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding. Het werd oorspronkelijk beschreven bij mensen die zelf ongeneeslijk ziek waren, en is later breed toegepast op rouw na verlies.
Het nadeel van een fasemodel is de suggestie dat rouw een rechte lijn volgt, met een eindpunt waar je "klaar" bent. In werkelijkheid loopt rouw zelden zo. Het golft, keert terug op onverwachte momenten en verandert van vorm. Rouwdeskundigen gaan daarom liever uit van rouwtaken: iets waar je actief mee bezig bent, in je eigen volgorde en tempo, en waar je soms jaren later opnieuw op terugkomt.
De vier rouwtaken van William Worden
De Amerikaanse psycholoog William Worden beschreef vier taken die bij rouw horen. In Nederland en Vlaanderen zijn ze vooral bekend geworden via de Vlaamse rouwdeskundige Manu Keirse, die er verder op voortbouwde.
De realiteit van het verlies onder ogen zien
De pijn van het verlies ervaren
Je aanpassen aan een leven zonder de ander
Een blijvende verbinding vinden terwijl je verder leeft
Op papier klinken ze helder, in het dagelijks leven lopen ze door elkaar. En elke taak vraagt ook iets van je lichaam. De pijn ervaren, bijvoorbeeld, vraagt dat je verdriet kunt voelen zonder erdoor overspoeld te raken. Precies daar kan de adem een rol spelen, en bij de andere taken ook, al steeds op een andere manier.
Aan de slag met adem en rouw
Wil je meer weten over de relatie tussen adem en rouw? In het webinar Adem & Rouw neemt ademcoach en rouwexpert Manon Simons je mee in wat rouw met je doet op emotioneel, mentaal en lichamelijk niveau, en hoe de adem een ingang kan zijn om daar met meer rust en zachtheid mee om te gaan.
De rouwtaken van Worden en de inzichten van Keirse worden gekoppeld aan praktische kennis over lichaam en adem: per taak hoor je hoe je die herkent, wat je zelf kunt doen en hoe de adem je daarin kan ondersteunen. Je wordt ook meegenomen in een rustige, begeleide ademervaring.
Dit webinar is voor iedereen die meer inzicht wil krijgen in het rouwproces én concrete handvatten om ermee om te gaan.
Deelname €17,50 - onbeperkt terug te kijken.
Bekijk ook:
In dit webinar neemt ademcoach en rouwexpert Manon Simons je mee in wat rouw met je doet op emotioneel, mentaal en lichamelijk niveau, en hoe de adem een ingang kan zijn om daar met meer rust en zachtheid mee om te gaan.
Voor iedereen die meer inzicht wil krijgen in het rouwproces én concrete handvatten om ermee om te gaan.
🎥 Dinsdag 24 november om 20:00.
Meld je hier aan