Intensief ademwerk en psychedelische ervaringen: wat nieuw onderzoek wel en niet zegt

Wie ooit een sessie verbonden ademwerk heeft gedaan, kent de ervaring: na een tijdje kunnen allerlei fysieke sensaties tot uiting komen, maar ook op bewustzijnsniveau kantelt er iets. Ademwerk wordt achteraf niet zelden beschreven als thuiskomen, als huilen zonder te weten waarom, of als een gevoel van verbondenheid dat je nauwelijks onder woorden krijgt. Het zijn vaak dit soort ervaringen die intensief ademwerk de laatste jaren zo populair maken, en het is ook de reden dat het soms in één adem wordt genoemd met psychedelica.

In september 2026 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift npj Mental Health Research (uitgegeven door Nature) een studie die die vergelijking serieus onder de loep neemt. Onderzoekers van de Humboldt-Universität in Berlijn lieten 48 psychotherapeuten en psychiaters zelf een sessie intensief ademwerk ondergaan. Daarna vroegen ze hen wat ze ervaren hadden, voor wie ze er iets in zagen en waar volgens hen de risico's zitten. De uitkomsten zijn interessant. De nuance eromheen is minstens zo belangrijk.

“Wie intensief ademwerk in een therapeutische context wil inzetten, heeft vier dingen nodig: een zorgvuldige selectie van deelnemers, goede voorbereiding en toestemming vooraf, bewustzijn van de ethische kant van beïnvloedbaarheid en aanraking, en inbedding in begeleiding en nazorg achteraf.”

Wat is intensief ademwerk?

In de wetenschap heet het high ventilation breathwork: ademwerk waarbij je langere tijd sneller en dieper ademt dan je lichaam op dat moment nodig heeft. Denk aan connected of circular breathing (bewust verbonden ademwerk), Holotropic Breathwork, Rebirthing, de Wim Hof-methode en Sudarshan Kriya Yoga. De vormen verschillen in tempo, duur en setting, maar het principe is vergelijkbaar: je ademt meer CO2 uit dan je lichaam bijmaakt.

Wat gebeurt er in je lichaam bij intensief ademwerk?

Het koolstofdioxidegehalte in je bloed daalt en je bloed wordt iets basischer. Dat heet respiratoire alkalose, en het verklaart veel van wat je kunt voelen tijdens een sessie: tintelingen in handen en gezicht, krampende vingers, licht in je hoofd, golven van warmte of kou.

Het klinkt tegenstrijdig, maar terwijl je meer ademt, krijgen je hersenen juist iets minder zuurstof. Bij een laag CO2-gehalte vernauwen bloedvaten in de hersenen en geeft je bloed zuurstof minder makkelijk af aan het weefsel (het zogeheten Bohr-effect). Eerder onderzoek liet al zien dat juist die daling van CO2 samenhangt met het moment waarop een veranderde bewustzijnstoestand ontstaat.

Intensief ademwerk is dus niet te vergelijken met zachte ontspanningsoefeningen. Het is een stevige ingreep in je lichaamschemie, en dat is meteen de sleutel tot zowel de kracht als de risico's.

“De therapeuten noemden emotionele verwerking als belangrijkste potentieel: ademwerk zou mensen die gewend zijn hun gevoelens weg te redeneren toegang kunnen geven tot wat in praattherapie buiten bereik blijft.”

Nieuw onderzoek naar intensief ademwerk (2026)

Deze recente studie maakt deel uit van het Berlijnse HEART-project (High Ventilation Breathwork for Therapists). De deelnemers waren ervaren psychotherapeuten en psychiaters, die vooraf werden gescreend op lichamelijke en psychische uitsluitingscriteria zoals hart- en vaatziekten, epilepsie, zwangerschap, een geschiedenis van psychose of bipolaire stoornis, en recente paniekaanvallen.

Hoe zag de studie eruit?

De opzet was opvallend zorgvuldig. Deelnemers bekeken vooraf een informatievideo en hadden een online kennismaking met de begeleiders. De workshop zelf duurde vier uur, met maximaal vijftien deelnemers en vier ervaren begeleiders. Er was ruimte voor intentie zetten, er werden expliciete afspraken gemaakt over aanraking tijdens de sessie, en het ademen zelf bestond uit ongeveer dertig minuten actieve connected breathing op muziek, gevolgd door twintig minuten rustig nademen. De ochtend erna volgde een online integratiesessie. Daarna vulden de deelnemers vragenlijsten in die ook in psychedelica-onderzoek worden gebruikt.

Kan intensief ademwerk een psychedelische ervaring geven?

De hoogste scores gingen naar gevoelens van gelukzaligheid, eenheid en spirituele ervaring. De laagste scores kregen angst, verlies van controle over het denken en het vermengen van zintuigen (zoals geluid dat je ziet). Over het algemeen woog het aangename deel van de ervaring duidelijk zwaarder dan het onaangename.

Lichamelijk waren spierkrampen, temperatuurwisselingen en een gevoel van spanning of onrust het sterkst aanwezig, al bleven die gemiddeld mild tot matig. Op mentaal vlak noemden deelnemers vooral het gevoel de werkelijkheid even kwijt te zijn, desoriëntatie en moeite met concentratie.

De onderzoekers legden het profiel van deze ervaringen naast gegevens uit eerdere studies met LSD, psilocybine en ayahuasca. Het patroon leek op dat van een middelmatige dosis, vooral op het vlak van eenheid en grenzeloosheid. Beelden, visuele vervormingen en synesthesie waren bij ademwerk duidelijk minder sterk. Een belangrijk verschil met psychedelica benoemen de onderzoekers zelf: bij ademwerk kun je de intensiteit bijsturen of de ervaring stoppen door gewoon rustiger te gaan ademen. Een middel dat je hebt ingenomen, kun je niet halverwege terugdraaien.

Voor wie is intensief ademwerk geschikt, en voor wie niet?

De therapeuten zagen de meeste mogelijkheden met dit type ademwerk bij sociale angst, depressie, somatisch-symptoomstoornis (lichamelijke klachten met veel zorgen en spanning eromheen) en gegeneraliseerde angst. Als belangrijkste potentieel noemden ze emotionele verwerking: ademwerk zou mensen die gewend zijn hun gevoelens weg te redeneren toegang kunnen geven tot wat in praattherapie buiten bereik blijft.

Tegelijk waren ze duidelijk over contra-indicaties. Bij psychose en schizofrenie, dissociatieve stoornissen en bipolaire stoornis zagen ze intensief ademwerk als ongeschikt, en in mindere mate ook bij autismespectrumstoornis. Bij posttraumatische stressstoornis (PTSS) en paniekstoornis waren ze terughoudend. Dat is goed te begrijpen. Hyperventilatie kan dissociatie uitlokken, en dissociatie is bij trauma vaak al een kernprobleem. Bij paniekstoornis lijken de lichamelijke sensaties van hyperventilatie sterk op een paniekaanval. Er zit wel een interessante kanttekening bij: het bewust opzoeken van zulke sensaties wordt in de behandeling van paniekstoornis juist gebruikt als vorm van exposure. Of intensief ademwerk daar ooit een rol in kan spelen, is iets voor toekomstig onderzoek met strikte veiligheidsbewaking.

Belangrijk om te onthouden: dit zijn inschattingen van professionals op basis van hun eigen ervaring en klinische kennis. Het zijn geen behandelresultaten.

Risico's van intensief ademwerk

Meer dan de helft van de deelnemers beschreef concrete risico's. Het vaakst genoemd werd psychische destabilisatie, het verergeren van klachten bij mensen die al kwetsbaar zijn. Daarnaast kwamen grensproblemen ter sprake: tijdens een intense sessie ben je beïnvloedbaarder, aanraking ligt gevoelig en de verhouding tussen begeleider en deelnemer vraagt veel zorg. Ook onvoldoende opvang en nazorg, dissociatie, een mogelijk verslavend zoeken naar steeds intensere ervaringen en spiritual bypassing werden genoemd. Met dat laatste bedoelen we het gebruik van spirituele ervaringen om onverwerkte pijn te omzeilen in plaats van er werkelijk mee aan de slag te gaan.

De onderzoekers trekken daar een heldere conclusie uit. Wie intensief ademwerk in een therapeutische context wil inzetten, heeft vier dingen nodig: een zorgvuldige selectie van deelnemers, goede voorbereiding en toestemming vooraf, bewustzijn van de ethische kant van beïnvloedbaarheid en aanraking, en inbedding in begeleiding en nazorg achteraf.

Is intensief ademwerk een bewezen therapie?

Nee, nog niet. Het bewijs is bescheiden, en dat zeggen de onderzoekers ook zelf. Het ging om een verkennende studie zonder controlegroep, met gezonde professionals in plaats van patiënten. Deelnemers beoordeelden hun ervaring en hun verwachtingen over toepassing bij cliënten, en dat deden ze achteraf, wat herinneringen kan kleuren. Ongeveer de helft had al ervaring met ademwerk, en therapeuten uit Berlijn staan vermoedelijk gemiddeld meer open voor dit soort methodes dan collega's elders.

De vergelijking met psychedelica is bovendien niet rechtstreeks getest. De scores werden naast cijfers uit andere studies gelegd, zonder dat dezelfde mensen beide ervaringen hadden. En de ervaring kwam voort uit het hele pakket: voorbereiding, groep, muziek, begeleiding, intentie en integratie. Welk deel daarvan door de ademhaling zelf komt, valt niet los te halen.

Een detail dat het onthouden waard is: deelnemers die van nature meer openstaan voor nieuwe ervaringen, en deelnemers die tijdens de sessie een sterke emotionele doorbraak hadden, schatten het therapeutische potentieel hoger in. Wie het zelf intens heeft beleefd, is dus enthousiaster. Dat is menselijk, maar het is ook precies waarom een overweldigende ervaring nog geen bewijs is.

De studie laat zien dat intensief ademwerk ervaringen kan oproepen die lijken op die van psychedelica. Ze laat niet zien dat het psychische aandoeningen behandelt. Dat moet nog onderzocht worden in gecontroleerde studies met patiënten.

Intentie boven intensiteit: wat je hieruit kunt meenemen

Dit onderzoek bevestigt iets waar we bij The Breathwork Movement al langer voor pleiten: het verschil tussen intentie en intensiteit. Een ervaring kan diep, ontroerend en betekenisvol voelen. Dat is waardevol, en tegelijk is het iets anders dan een aangetoond therapeutisch effect. Intensiteit is geen kwaliteitskeurmerk. Meer tintelingen, meer tranen of een grotere "trip" betekenen niet automatisch dat er meer heelt.

Wat ook opvalt, is hoe zorgvuldig deze onderzoekssetting was opgezet, met screening, voorbereiding, vier begeleiders op vijftien mensen en een integratiemoment de dag erna. Dat is een stuk meer dan wat je bij veel losse sessies of online livestreams tegenkomt. Als zelfs professionals onder zulke omstandigheden psychische destabilisatie als grootste risico noemen, zegt dat iets over hoe serieus je deze vorm van ademwerk mag nemen.

Overweeg je een sessie intensief ademwerk, stel je begeleidende ademcoach dan gerust een paar vragen. Word je vooraf gescreend op gezondheid en psychische klachten? Hoe ziet de voorbereiding eruit? Wat gebeurt er als het te veel wordt tijdens de sessie? Zijn er afspraken over aanraking? En is er ruimte voor integratie achteraf? Een goede begeleider vindt die vragen niet lastig. Die verwacht ze.

En misschien is het meest waardevolle inzicht wel het eenvoudigste: je adem is krachtig genoeg om je bewustzijn te veranderen. Daar mag je nieuwsgierig naar zijn, met respect en goede begeleiding.

Veelgestelde vragen over intensief ademwerk

Is intensief ademwerk hetzelfde als een psychedelische trip?

Nee. Volgens deze studie kan intensief ademwerk ervaringen oproepen die lijken op een middelmatige dosis psychedelica, vooral gevoelens van eenheid en gelukzaligheid. Visuele effecten zijn bij ademwerk veel minder sterk, en je kunt de ervaring zelf afremmen door rustiger te ademen.

Is verbonden ademwerk (connected breathing) veilig?

Voor gezonde mensen wordt het over het algemeen als veilig beschouwd, mits er rekening wordt gehouden met uitsluitingscriteria zoals epilepsie, hart- en vaatziekten, ademhalingsproblemen en zwangerschap. Zie ook: contra-indicaties bij ademwerk. Goede voorbereiding, ervaren begeleiding en nazorg maken een groot verschil.

Waarom gaan je handen tintelen of verkrampen bij ademwerk?

Als je langere tijd snel en diep ademt, adem je meer CO2 uit dan je lichaam aanmaakt. Je bloed wordt daardoor iets basischer, waardoor zenuwen en spieren prikkelbaarder worden. Dat kan tintelingen in handen en gezicht geven, maar ook verkramping, waarbij vingers of handen zich samentrekken in een soort klauwstand. Het voelt soms heftig, maar het is een bekende reactie op intensief ademwerk en zakt weg zodra je weer rustiger ademt.

Kan ademwerk depressie of angst behandelen?

Dat is nog niet aangetoond. De experts zagen potentieel bij onder meer depressie en sociale angst, maar dat is een inschatting. Gecontroleerde studies met patiënten moeten uitwijzen of het ook werkt.

Bron
Lueken, U., Dziobek, I., Havenith, M. N., Schild, M., Daedelow, L. S. et al. (2026). High ventilation breathwork as a non-pharmacological model for inducing psychedelic-like states: expert evaluations of therapeutic potential and risk. npj Mental Health Research, 5, 48. Lees het volledige onderzoek

---

Bekijk ook: