Ademhalingsoefeningen voor de bevalling en de weeën

Zwangere vrouw, blote buik. Ademhalingsoefeningen voor de bevalling en de weeën

Waarom je ademhaling helpt tijdens de bevalling

Van alles wat tijdens een bevalling gebeurt, is je ademhaling het enige waar je zelf direct invloed op hebt. De weeën komen wanneer ze komen, het tempo bepaalt je lichaam. Hoe je ademt, kun je wel sturen. Dat maakt de adem tot een van de meest praktische hulpmiddelen die je mee kunt nemen naar de verloskamer, of naar je eigen woonkamer.

Een rustige ademhaling neemt de pijn niet weg. Wat ze wel kan doen: je helpen ontspannen tussen de weeën door, je lichaam laten meewerken in plaats van verkrampen, en je het gevoel geven dat je iets te doen hebt op momenten dat het overweldigend wordt. Juist dat laatste maakt voor veel vrouwen het verschil in hoe ze hun bevalling beleven.

In dit artikel lees je wat er in je lichaam gebeurt, wat onderzoek laat zien, welke oefeningen je tijdens de zwangerschap al kunt doen en hoe je ze inzet tijdens de verschillende fasen van de bevalling.

Ademhaling, stress en hormonen tijdens de bevalling

Een bevalling draait voor een groot deel om hormonen. Oxytocine zorgt voor de samentrekkingen van de baarmoeder, endorfines dempen de pijn. Die processen verlopen het soepelst als je lichaam zich veilig voelt. Bij angst en spanning maakt je lichaam stresshormonen aan, zoals adrenaline, en die kunnen het effect van oxytocine afremmen. Het lichaam zet zich dan schrap in plaats van zich te openen.

Je ademhaling is nauw verbonden met dat stresssysteem. Bij spanning ga je vanzelf sneller en hoger in de borst ademen. Omgekeerd werkt het ook: een langzame ademhaling met een rustige, lange uitademing activeert het deel van het zenuwstelsel dat voor rust en herstel zorgt. Zo geef je je lichaam een signaal dat het veilig is, ook als het hard werkt.

Tijdens de zwangerschap verandert je ademhaling bovendien vanzelf. Het hormoon progesteron maakt het ademcentrum in je hersenen gevoeliger, waardoor je meer gaat ademen en er minder koolstofdioxide in je bloed zit. De groeiende baarmoeder duwt je middenrif omhoog, waardoor er minder ruimte is om laag te ademen. Veel zwangeren voelen zich daardoor sneller kortademig. Wie toch al gewend is om snel en hoog te ademen, schiet tijdens een zware wee makkelijk door naar hyperventileren, met tintelingen in handen en lippen of een licht gevoel in het hoofd als gevolg. Ook daarom loont het om de rustige ademhaling vooraf te oefenen.

Helpen ademhalingsoefeningen bij weeënpijn? Wat onderzoek zegt

Adem- en ontspanningstechnieken tijdens de bevalling zijn redelijk goed onderzocht, al is de kwaliteit van veel studies wisselend. Een overzichtsstudie van Cochrane uit 2018 bundelde onderzoek naar ontspanningstechnieken, waaronder ademhaling, en vond aanwijzingen dat ze de ervaren pijn kunnen verminderen en de tevredenheid over de pijnbestrijding kunnen vergroten. De onderzoekers beoordeelden het bewijs wel als laag tot zeer laag van kwaliteit, dus de effecten moeten voorzichtig gelezen worden.

Een meta-analyse uit 2023 in het Journal of Global Health keek specifiek naar ademhalingsoefeningen en de duur van de bevalling. De conclusie: ademhalingsoefeningen kunnen helpen om de uitdrijvingsfase, het persen, korter te maken. Een andere overzichtsstudie naar ademhalings- en ontspanningstechnieken in zwangerschapscursussen vond dat ze het zelfvertrouwen van vrouwen kunnen vergroten en hun bevallingservaring positief kunnen beïnvloeden.

Kort samengevat: ademhaling is geen wondermiddel en vervangt geen medische pijnbestrijding als die nodig is. Wel is het een veilige, goed toegankelijke manier om je beter voor te bereiden en minder angstig te voelen, met redelijke aanwijzingen dat het de pijnbeleving en de duur van het persen gunstig kan beïnvloeden.

Ademhalingsoefeningen om tijdens je zwangerschap te oefenen

Ademtechnieken werken het best als je ze niet pas op de dag zelf voor het eerst probeert. Wat je wekenlang hebt geoefend, schiet er onder spanning vanzelf in. Een paar minuten per dag is genoeg, bijvoorbeeld vlak voor het slapengaan of tijdens een rustmoment. Doe de oefeningen zittend of liggend op je zij, wat voor jou het prettigst voelt.

Oefening 1: rustig laag ademen naar je buik

Leg je handen op je onderbuik en de zijkanten van je ribben. Adem rustig in door je neus en laat de adem naar je handen gaan, zonder te forceren. Je buik en flanken zetten zachtjes uit, je schouders blijven ontspannen. Adem uit en laat alles vanzelf terugzakken. Omdat de baarmoeder je middenrif omhoog duwt, voelt dit later in de zwangerschap anders aan dan eerst. Dat is normaal: het gaat om de rust, niet om de diepte.

Oefening 2: de lange uitademing

Adem in door je neus in ongeveer drie tellen en adem langzaam uit in vijf tot acht tellen, door je neus of door licht getuite lippen. Tel niet krampachtig, een uitademing die duidelijk langer is dan de inademing is genoeg. Dit is de basis voor de eerste fase van de bevalling: de lange uitademing helpt je lichaam ontspannen en geeft je hoofd iets om zich op te richten.

Oefening 3: ademen in een vast ritme, samen met je partner

Kies een gelijkmatig ritme van ongeveer vier tellen in en vier tot zes tellen uit, en houd dat een paar minuten vast. Oefen dit ook eens terwijl je partner meetelt of zachtjes meeademt. Tijdens de bevalling kan je partner zo het ritme overnemen op momenten dat jij het even kwijt bent.

Ademen en bewegen, bijvoorbeeld op een bevalbal

Adem en beweging gaan goed samen. Zit op een bevalbal of op de rand van een stevige stoel en maak rustige, ronde bewegingen met je bekken, in het tempo van je ademhaling: naar voren op de inademing, terug op de uitademing. Dat ontspant je onderrug en bekken, en wat je zo oefent, kun je tijdens de bevalling thuis of in het ziekenhuis gewoon voortzetten. Vooral als angst voor de bevalling of bekkenpijn je voorzichtig maakt in bewegen, kan dit helpen om weer vertrouwen in je lichaam te krijgen.

In de Adembibliotheek van The Breathwork Movement vind je begeleide versies van rustige ademoefeningen die je dagelijks kunt doen.

Hoe adem je tijdens de weeën? Per fase van de bevalling

Een bevalling verloopt in fasen, en wat helpt verandert mee. Zie de onderstaande indeling als richtlijn, niet als voorschrift. Elke bevalling is anders en je lichaam geeft meestal zelf aan wat werkt.

Ademen aan het begin van de ontsluiting

De weeën zijn nog te overzien en er zit tijd tussen. Gebruik hier de lange uitademing: rustig in, langzaam uit, met je aandacht bij het loslaten van je kaak, schouders en buik. Tussen de weeën door adem je gewoon en rust je zoveel mogelijk.

Ademen als de weeën sterker worden

Naarmate de weeën heftiger worden, wordt je ademhaling vanzelf dieper en soms sneller. Probeer de uitademing lang te houden, ook als de inademing korter wordt. Sommige vrouwen ademen met de wee mee als een golf: rustig in terwijl de wee opbouwt, lang uit terwijl ze wegebt. Geluid maken mag, een lage zucht of brom op de uitademing helpt veel vrouwen om niet te verkrampen. Merk je tintelingen in je handen of rond je mond, dan adem je waarschijnlijk te snel. Vertraag dan bewust je uitademing, of laat je partner rustig voor je meetellen.

Ademen in de overgangsfase

Vlak voor het persen kan het even chaotisch voelen. Korte, rustige uitademingen kunnen je dan helpen om niet te vroeg mee te persen als dat nog niet de bedoeling is. Volg hierin de aanwijzingen van je verloskundige.

Ademen tijdens het persen

Nu wordt de ademhaling actiever. Je gebruikt de uitademing om kracht te zetten en mee te gaan met de persdrang. Hoe je precies perst, bespreek je vooraf en ter plekke met je verloskundige: zij begeleidt je op het moment zelf. Tussen de persweeën door helpt de rustige, lange uitademing je weer om op adem te komen.

Is ademwerk veilig tijdens de zwangerschap?

Rustige ademoefeningen zoals hierboven zijn voor de meeste zwangeren veilig. Intensieve vormen van ademwerk zijn dat niet: technieken met snel, krachtig of langdurig verbonden ademen, het lang vasthouden van de adem en sessies die je bewust tot een andere bewustzijnstoestand brengen, horen niet thuis in de zwangerschap. Ze veranderen de verhouding tussen zuurstof en koolstofdioxide in je bloed sterk, en het is niet goed bekend wat dat betekent voor je baby.

Wil je tijdens je zwangerschap met een ademcoach werken, kies dan iemand met ervaring in het begeleiden van zwangeren en vertel altijd dat je zwanger bent. Bespreek je ademplan ook met je verloskundige of arts, zeker als je last hebt van kortademigheid, duizeligheid, hartkloppingen of een medische aandoening. Word je tijdens een oefening duizelig of onwel, stop dan en adem gewoon verder.

Een ademcoach voor zwangerschap en bevalling

Zelf oefenen met eenvoudige ademhalingsoefeningen kan prima. Merk je dat je veel spanning of angst voelt rond de bevalling, of heb je een eerdere bevalling als zwaar ervaren, dan kan begeleiding helpen. Een ademcoach met ervaring in zwangerschap en geboorte kan met je oefenen, de technieken afstemmen op wat bij jou past en je partner leren hoe die je tijdens de bevalling kan ondersteunen.

Via de Ademcoach Finder vind je ademcoaches in Nederland en België, met hun specialisaties. Wil je liever zelf thuis oefenen, dan biedt de Adembibliotheek rustige, begeleide ademoefeningen die je dagelijks kunt gebruiken, ook tijdens je zwangerschap.

Meer ontdekken over ademwerk en diverse ademoefeningen doe je met het boek Jouw adem, jouw medicijn. Alle 21 ademoefeningen uit het boek krijg je er gratis bij als begeleide audio.

Benieuwd hoe een ademcoach en voormalig verloskundige hiernaar kijkt? Lees dan het interview met Guusje van Dooren over ademen tijdens zwangerschap en bevalling.

Bronnen


Bekijk ook:

Volgende
Volgende

Ademcoach en rouwexpert Manon Simons: "Rouw verwerk je niet, je leert ermee leven"