Wat is Bowentherapie? Zachte behandeling van je fascia, diep effect
Sommige lichaamsgerichte therapieën zijn zo zacht dat je je halverwege de sessie afvraagt of er eigenlijk wel iets gebeurt. En juist die therapieën blijken soms verrassend diep door te werken. Bowentherapie is er zo een. In Australië, Engeland en Duitsland is de methode al decennialang ingeburgerd, maar in Nederland en België kennen maar weinig mensen haar. Tijd om daar verandering in te brengen.
Wat is Bowentherapie?
Bowentherapie is een manuele behandelmethode waarbij de therapeut met duimen en vingers kleine, rollende bewegingen maakt op specifieke plekken op het lichaam. Die bewegingen heten moves. Ze worden uitgevoerd over spieren, pezen en vooral over de fascie, het bindweefsel dat als een doorlopend netwerk om al je spieren, organen, bloedvaten en zenuwen heen ligt. Wie onze eerdere artikelen over fascia heeft gelezen, weet dat dit weefsel veel meer is dan verpakkingsmateriaal: het is rijk aan zenuwuiteinden en speelt een grote rol in hoe je lichaam spanning vasthoudt en loslaat.
Het bijzondere aan Bowentherapie zit in wat er tussen de moves gebeurt: niets. Na een paar bewegingen last de therapeut bewust een pauze in, en verlaat soms zelfs even de ruimte. Het idee daarachter is dat het zenuwstelsel tijd krijgt om de prikkel te verwerken en het lichaam zelf aan het werk gaat. Geen kneden, geen kraken, geen manipulatie. De behandeling is licht, vrijwel pijnloos en kan zelfs door dunne kleding heen worden uitgevoerd.
Waar komt de Bowen-methode vandaan?
De methode is genoemd naar Thomas Ambrose Bowen (1916-1982), een Australiër uit Geelong die zijn techniek vanaf de jaren vijftig ontwikkelde. Bowen had geen medische opleiding, maar behandelde op zijn hoogtepunt naar verluidt duizenden mensen per jaar. Na zijn dood werd zijn werk door verschillende leerlingen verder uitgedragen, wat verklaart waarom je vandaag zowel de termen Bowentechniek als Bowentherapie tegenkomt. Dit zijn twee verschillende stromingen. De kern is hetzelfde: zachte moves, bewuste pauzes, en vertrouwen op het zelfregulerend vermogen van het lichaam.
In Australië is de methode breed geaccepteerd, en ook in Engeland en Duitsland is ze goed vertegenwoordigd, met eigen beroepsverenigingen en opleidingen. In Nederland en België is Bowentherapie nog relatief onbekend, al groeit het aantal therapeuten gestaag, is er een Bowen Fascia Regeneratie Therapie Vereniging en wordt de behandeling door sommige zorgverzekeraars vanuit een aanvullend pakket gedeeltelijk vergoed.
Hoe ziet een sessie eruit? Een ervaring uit de eerste hand
Om te ervaren wat Bowentherapie in de praktijk inhoudt, onderging ik (Nikki van der Velden, oprichter van dit platform) onlangs een sessie bij Annemiek Burger in Utrecht. Annemiek woonde twintig jaar in Hongkong, een stad die op het gebied van lichaamsgerichte therapieën een snoepwinkel is, en verdiepte zich daar in onder meer deze methode.
Ik begon liggend op mijn rug, terwijl Annemiek via kinesiologische spiertesten afstemde wat mijn lichaam nodig had. 'Het lichaam liegt immers nooit', aldus Annemiek. Daarna draaide ik op mijn buik en volgden de Bowen-moves, verspreid over vrijwel mijn hele lichaam, telkens afgewisseld met stiltes waarin het lichaam mocht verwerken. Later kwam ik weer op mijn rug te liggen. De aanraking is opvallend licht. Maar wel heel bewust. Dit is geen stevige massage, eerder een reeks precieze, subtiele impulsen.
Na afloop liet Annemiek een foto zien van mijn rug, die rode plekken vertoonde, vooral rond de schouders en de bovenrug. Volgens Annemiek is dat een teken van release, een zichtbare reactie van het weefsel op de behandeling. Het directe gevoel na de sessie laat zich het best omschrijven als loom en diep ontspannen, alsof mijn lichaam op een lager toerental was gezet. Hoe het op langere termijn doorwerkt, kan ik nu nog niet zeggen. Bowentherapeuten geven zelf aan dat een behandeling nog dagen kan nawerken en dat meestal drie tot vijf sessies nodig zijn om een duidelijk effect te kunnen beoordelen.
Wat rapporteren mensen die Bowentherapie ondergaan?
De ervaringen die het vaakst terugkomen: diepe ontspanning tijdens en na de sessie, vermoeidheid in de eerste dagen erna, en daarna vaak meer energie, minder spanning en betere slaap. Therapeuten zetten de methode in bij uiteenlopende klachten, van rug-, nek- en schouderklachten tot hoofdpijn, spijsverteringsproblemen en stressgerelateerde spanning. Sommige mensen gebruiken de behandeling preventief, een paar keer per jaar, als onderhoud voor lijf en zenuwstelsel.
Een bekend fenomeen is dat oude klachten tijdelijk kunnen opspelen voordat verbetering merkbaar wordt. Therapeuten zien dat als onderdeel van het proces: het lichaam werkt aan de oplossing, en dat gaat niet altijd in een rechte lijn.
Wat zegt de wetenschap over Bowentherapie?
Hier past eerlijkheid: het wetenschappelijk onderzoek naar Bowentherapie staat nog in de kinderschoenen. De bekendste studie is een casusreeks uit 2001-2002 van de University of Central Lancashire naar frozen shoulder. Alle twintig deelnemers verbeterden in beweeglijkheid en functie, en de gemiddelde pijnscore daalde fors. Deelnemers omschreven de behandeling vrijwel unaniem als zacht, ontspannend en niet-invasief. Recentere kleinschalige studies wijzen op mogelijke effecten bij myofasciale pijn en nekklachten.
Het gaat dus wel om kleine studies, vaak zonder controlegroep, en onderzoekers zelf benadrukken dat er meer en beter onderzoek nodig is voordat er stevige claims gemaakt kunnen worden. Wat wel aannemelijk is: zachte aanraking, trage prikkels, specifieke ‘moves’ en bewuste rustmomenten spreken het parasympathische zenuwstelsel aan, het deel dat verantwoordelijk is voor herstel en ontspanning. Dat mechanisme kennen we uit het bredere onderzoek naar aanraking, fascia en zenuwstelselregulatie. In die zin past Bowentherapie in een familie van benaderingen die het lichaam niet forceren, maar uitnodigen.
Voor wie is het interessant?
Bowentherapie is geschikt voor alle leeftijden, ook kinderen, en zelfs dieren, wist Annemiek te vertellen. Het vraagt weinig van je: je hoeft alleen te liggen en te ontvangen. Juist voor mensen die stevige massages of manipulaties spannend vinden, of voor wie een overprikkeld zenuwstelsel heeft, kan de zachtheid van deze methode een verademing zijn. Belangrijk om te weten: Bowentherapie is geen vervanging van reguliere zorg. Bij medische klachten blijft de huisarts het eerste aanspreekpunt, en een goede Bowentherapeut zal dat zelf ook benadrukken.
Wie nieuwsgierig is geworden, doet er goed aan een erkende therapeut te zoeken, in Nederland bijvoorbeeld via de beroepsverenigingen of het RBCZ-register. En verder geldt wat voor zoveel lichaamswerk geldt: verwacht niets, laat de controle los, wees nieuwsgierig. Het lichaam doet de rest.
Annemiek Burger is ademcoach en lichaamsgericht therapeut en is gevestigd in Utrecht.
Je vindt haar via Bodybalanceme.nl.
Lees ook dit artikel: Fascia en ademhaling: een verdiepende laag in ademwerk
Bronnen
Carter (2001), de pilotstudie naar frozen shoulder met twintig deelnemers, University of Central Lancashire: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12184347
Carter (2002), het kwalitatieve vervolg over hoe deelnemers de behandeling ervoeren: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12463610
IJFMR (2024), een recente casestudy over frozen shoulder die ook verwijst naar studies over myofasciale pijn en nekklachten: https://www.ijfmr.com/papers/2024/4/24518.pdf
Bekijk ook:
Deze zomer nodigt The Breathwork Movement vijf experts uit voor een reeks gratis online sessies over ademhaling, gezondheid en regulatie.
Kijk live gratis mee, dat kan ook prima vanaf je strandbedje 😊
🎥 Elke vrijdag in juli om 10:00
Meld je hier aan