Innerlijk ouderschap: waarom trauma release sessies alleen niet voldoende zijn
“Innerlijk ouderschap is méér dan een methode. Het is de letterlijke innerlijke ruimte die jij inneemt als volwassene in contact met je eigen binnenwereld.”
Er zijn periodes waarin lichaamsgericht werk alles openzet. Ademwerk, lichaamswerk, trauma-release technieken: je voelt (eindelijk) iets bewegen. Emoties krijgen ruimte, spanning laat los, de druk gaat eraf.
Voor even dan toch. Want vaak gebeurt er daarna iets waar veel mensen van balen, of zich er zelfs voor schamen (terwijl het logisch is): je komt thuis, het leven gaat door, je krijgt een trigger, en ineens ben je gevoelsmatig weer terug bij af. Het systeem gaat weer op slot en oude patronen nemen het weer over.
Volgens Maikel Poog (Huis vol Adem, The Middle Way) is dit precies de reden waarom innerlijk ouderschap zo belangrijk is. Geen “extraatje” dat je moet aanleren, maar de complementaire wederhelft van lichaamsgerichte traumaverwerking. Dit artikel gaat in op zijn kernpunt: release-technieken kunnen deuren openen wanneer er sprake is van trauma, maar volwassen bewustzijn is wat maakt dat het niet bij een losse ervaring blijft.
-
Maikel Poog (1987) is vader van vier, mede-eigenaar van Huis vol Adem en oprichter van The Middle Way: een intensieve HBO-basisopleiding tot Trauma Release Facilitator in Heerhugowaard. Ruim veertien jaar bewandelt hij het pad van lichaamsgerichte traumaverwerking en begeleidt hij groepen en professionals in dit werk.
Wat wordt bedoeld met innerlijk ouderschap
Maikel Poog gebruikt in zijn opleidingen tot trauma release facilitator de term innerlijk ouderschap. Dit kun je zien als de innerlijke positie die je inneemt als volwassene in je eigen binnenwereld: een levende relatie met de delen die je daar tegenkomt. Innerlijk ouderschap is geen techniek die je “even leert”.
Maikel omschrijft het als: als volwassene aanwezig blijven bij wat er geactiveerd is en leren zorg dragen voor verwonde delen en actieve beschermlagen, juist wanneer je geraakt of getriggerd bent. “Innerlijk ouderschap is méér dan een methode. Het is de letterlijke innerlijke ruimte die jij inneemt als volwassene in contact met je eigen binnenwereld.”
Het gaat niet alleen over jezelf reguleren. Het gaat over aanwezig blijven en een relatie aangaan met wat er vanbinnen gebeurt: als volwassene blijven staan wanneer je zenuwstelsel terugschiet in een overlevingsrespons.
“Voor een kind is het te veel om te handelen. Voor een kind lijkt de ervaring eindeloos. Voor een kind is het onmogelijk om het alleen te dragen.”
Waarom een volwassen anker essentieel is bij traumaverwerking
Maikel maakt een onderscheid dat veel verklaart. Enerzijds is er de ervaring: emotie, spanning, een traumarespons. Anderzijds is er de aanwezigheid die dat kan dragen. Wanneer die aanwezigheid ontbreekt, wordt het overweldigend. Dan kan een sessie wel “groot” zijn, maar leer je niet automatisch hoe je jezelf daarna kunt dragen. Maikel: “Sessies kunnen hertraumatiserend zijn omdat we in contact komen met onverwerkt trauma en er dan niemand in ons aanwezig is om het te helpen dragen. Dan gebeurt er precies wat er vroeger ook gebeurde: het ontbreekt aan de veiligheid die alleen een volwassene kan bieden.”
Dat “niemand aanwezig” klinkt hard, maar het verwijst naar een herkenbaar proces. Het volwassen bewustzijn valt samen met een kinddeel of een beschermlaag. Je bent ermee geïdentificeerd. Je ervaart de oude werkelijkheid opnieuw in het nu, alsof die nog steeds gaande is. Er is dan geen afstand, geen volwassen positie die kan plaatsen wat er gebeurt. De beschermlagen nemen het over. Afweer wordt actief, precies zoals vroeger. Het systeem reageert zoals het ooit geleerd heeft te reageren.
Dat herken je aan zinnen als: “Dit is te veel voor mij”, “Dit houdt nooit meer op” of “Ik kan dit niet alleen.” Maikel noemt dit geluiden uit het kindbewustzijn. “Het is de waarheid die je voelde op de leeftijd waarop het ooit werkelijk te groot was. Voor een kind is het te veel om te handelen. Voor een kind lijkt de ervaring eindeloos. Voor een kind is het onmogelijk om het alleen te dragen. Als volwassene ligt dat anders. We kunnen intense emoties dragen en weten dat een golf weer zakt. Onze beschermlagen reageren nog steeds vanuit toen.”
Beschermlagen bij trauma: waarom ze ontstaan en wat ze nodig hebben
In Maikels taal zijn beschermlagen de manieren waarop we onszelf ooit hebben beschermd: controle, perfectionisme, rationaliseren, hard werken, pleasen, verdoven, innerlijke kritiek. Niet omdat je “zwak” bent, maar omdat je systeem intelligent is.
Maikel: “Het lichaam en de geest beschermen de kern van wie we zijn door overweldigende traumatische ervaringen in te kapselen en weg te stoppen. Ook wanneer het ontwikkelingstrauma en/of hechtingsthematieken betreft. Bij het ontstaan van een beschermlaag wordt vaak een authentieke kwaliteit opgeofferd. We verliezen het vermogen om boos te worden wanneer we telkens worden bestraft of afgewezen bij het aangeven van grenzen. We verliezen het vermogen om onbevangen te verbinden wanneer degene die onvoorwaardelijk van je hoort te houden, ook degene blijkt te zijn die je pijn kan doen.”
Beschermlagen hebben twee functies. Ze houden je weg bij de oorspronkelijke verwonding en sturen je gedrag richting wat ooit veiligheid gaf of een onvervulde ontwikkelingsbehoefte leek te vervullen. Dat maakte ze ooit van levensbelang. Ze vormden de basis van wie je uit noodzaak bent geworden. Op latere leeftijd kunnen diezelfde beschermlagen de kwaliteit van leven beperken en je ervan weerhouden authentiek jezelf te zijn. Dan dient zich een volgende stap in het proces aan.
En precies daar wordt het belang van innerlijk ouderschap zichtbaar. Het gaat er niet om beschermlagen weg te duwen of te doorbreken, maar om ze te laten ervaren dat er nu wél een volwassene aanwezig kan zijn. Maikel: “Beschermlagen ervaren dat er een volwassene aanwezig is om de voorheen ondragelijke emoties te helpen doorvoelen. Wanneer die ervaring er werkelijk is, hoeven beschermlagen niet meer zo hard te werken. Ze worden niet bestreden, maar geleidelijk overbodig. Een bijzonder gevolg is dat authentieke kwaliteiten die ooit verloren zijn geraakt, opnieuw toegankelijk worden. Een heling vindt plaats waarin delen van jouw oorspronkelijke zijn opnieuw geïntegreerd kunnen worden.”
“Innerlijk ouderschap is geen mentale oefening. Het is contact maken met wat er in je lichaam gebeurt, op een manier die veiligheid terugbrengt.”
Maikel Poog tijdens een focussessie innerlijk ouderschap.
Innerlijk ouderschap in de praktijk: aanwezig blijven bij overweldiging
Maikel deelt een rauw voorbeeld uit zijn eigen leven. Op een moment waarop hij iets moet regelen na een ingrijpend verlies, schiet zijn onderlichaam in freeze. Hij kan niet bewegen, nauwelijks ademen. Zijn systeem valt stil.
Wat hij dan níét doet: zichzelf pushen, het wegdrukken, “even flink zijn”. Wat hij wél doet: erkennen wat er gebeurt. Hij brengt zijn aandacht als volwassene naar binnen, legt een hand zacht op zijn lichaam en blijft aanwezig bij wat zich aandient, precies zoals het is. Maikel: “Ik erkende naar mezelf: ik zie je. Ik merk wat er hier in mijn lichaam gebeurt. Ik ben hier.”
Pas daarna komt de ontlading. Trillen. Huilen. Geluid dat niet past bij een volwassen stem. Precies datgene wat destijds niet veilig was om te voelen krijgt nu alsnog ruimte. Maikel: “Hier had ik geen trauma-releasesessie voor nodig. Mijn lijf had blijkbaar veiligheid nodig en liefdevolle aanwezigheid in het moment zelf.”
Wat hier zichtbaar wordt: de oude ervaring hoeft niet meer te worden overgenomen door afweer. Ze kan in het nu worden gedragen. Dit voorbeeld laat iets essentieels zien. Innerlijk ouderschap is geen mentale oefening. Het is contact maken met wat er in je lichaam gebeurt, op een manier die veiligheid terugbrengt. De ontlading ontstaat niet door techniek, maar doordat het systeem zich gedragen voelt.
Trauma, tempo en draagkracht: waarom vertragen cruciaal is
Maikel deelt nog een voorbeeld dat dit principe verdiept. Hij wil borstcrawl leren zwemmen, maar merkt dat zijn adem vastloopt en er doodsangst opkomt. Zijn middenrif blokkeert, zijn systeem schiet dicht. Als kind had hij watervrees. Dat wordt hier geraakt.
In plaats van door te zetten of te forceren, vertraagt hij. Eerst alleen aanwezig zijn bij de sensaties. Met zijn innerlijke stem laat hij naar binnen weten dat er geen haast is, geen doel, geen moeten. Dan voorzichtig bewegen. Het gaat beter. En dan gebeurt iets herkenbaars. Hij wil sneller. Meer tempo. Meer doen. Maikel: “Een klein beetje winst. Dus ik dacht: oké, let’s go. Maar direct ging die boel weer op slot. Ik hield me niet aan het tempo waarmee ik zojuist mijn binnenwereld had gerustgesteld.”
Dit voorbeeld laat zien hoe snel we onze eigen draagkracht voorbij kunnen lopen. Begrijpen is niet genoeg. Ervaren ook niet. Innerlijk ouderschap betekent dat je je eigen tempo serieus neemt. Dat je je agenda ondergeschikt maakt aan wat je systeem aankan. Zodra het tempo niet meer klopt, sluit het lichaam zich weer. Niet als straf, maar als bescherming.
Dat betekent niet dat je je hele leven moet vertragen. Wel dat kwetsbare lagen, wanneer ze toegankelijk zijn geworden na een sessie of een trigger, extra zorg vragen. Die zorg kan niemand anders je geven dan jijzelf.
“Veel conflicten ontstaan niet door wat er nú gebeurt, maar doordat oude beschermlagen elkaar raken. Afweer reageert op afweer.”
Wat innerlijk ouderschap verandert in het dagelijks leven
Het gevolg van innerlijk ouderschap is niet dat je nooit meer getriggerd wordt. Trauma verdwijnt niet omdat je het begrijpt of omdat je “goed werkt aan jezelf”. Wat wél verandert, is wat er gebeurt tussen trigger en reactie. Maikel verwoordt dat scherp: “Er komt ruimte tussen het geraakte en de respons die daaruit voortkomt.”
Die ruimte is cruciaal. Je wordt geraakt, merkt het op, blijft aanwezig en doorvoelt wat er gebeurt in je lijf en zenuwstelsel. Pas daarna beweeg je naar buiten. Naar je partner. Je kind. Je collega. Je reageert niet langer automatisch vanuit overleving, maar vanuit volwassen aanwezigheid. Beschermlagen verdwijnen niet, maar ze nemen minder snel het stuur over. Je herkent wat er gebeurt en kunt erbij blijven.
In relaties wordt dat direct zichtbaar. Veel conflicten ontstaan niet door wat er nú gebeurt, maar doordat oude beschermlagen elkaar raken. Afweer reageert op afweer. Het systeem klapt dicht of schiet omhoog. De verbinding raakt verloren. Innerlijk ouderschap doorbreekt dat patroon niet door betere communicatie, maar doordat je een andere positie inneemt vanbinnen.
Ook in ouderschap en werk werkt dit door. Niet omdat je ineens “zen” bent, maar omdat je jezelf leert dragen wanneer het spannend wordt. Dat is de praktische winst: minder automatische herhaling, meer keuzevrijheid in hoe je reageert.
Maikel Poog tijdens zijn opleiding tot Trauma Release Facilitator.
Innerlijk ouderschap leren: waar begin je
Innerlijk ouderschap kan klinken als groot of abstract. In de kern gaat het niet over iets nieuws leren, maar over bij iets leren blijven wanneer je systeem wil wegschieten. Maikel benoemt drie bouwstenen die helpen om aanwezig te blijven wanneer het intens wordt.
1. Herinner jezelf aan je werkelijke leeftijd en reguleer
Kun je jezelf, wanneer activatie oploopt, herinneren dat je niet meer het kind van toen bent, maar de volwassene van nu? Vanuit dat besef kun je jezelf reguleren. Dat hoeft niet perfect; het is een proces. Lukt dit nog niet, dan is co-regulatie vaak de eerste stap. Iemand die je helpt om te ervaren wat je vroeger hebt gemist, zodat je het jezelf leert bieden.
2. Weten dat emotie voorbijgaat
Niet als positieve gedachte, maar als volwassen besef. Hoe groot de golf ook is, je gaat er niet aan kapot. Maikel: “Wat er ook gebeurt, dit gaat mij niet kapot maken.” Dat weten, niet alleen denken, maakt het mogelijk om erbij te blijven.
3. Ruimte geven aan ontlading
Het lichaam heeft routes om spanning te ontladen: trillen, geluid, bewegen, emotie. De vraag is niet of het er mag zijn, maar of het veilig kan. Niet forceren, niet onderdrukken, maar toelaten binnen draagkracht.
Hier wordt ook zichtbaar waarom innerlijk ouderschap en lichaamsgericht werk elkaar nodig hebben. Alleen praten blijft vaak cognitief. Alleen release kan te open zijn. De combinatie maakt het werk steviger en duurzamer.
“Innerlijk ouderschap is een levensvaardigheid: steeds opnieuw de draad oppakken, precies daar waar je het ooit alleen moest dragen.”
Wanneer innerlijk ouderschap het ontbrekende puzzelstuk is
Innerlijk ouderschap wordt vaak pas zichtbaar als er iets blijft haken. Niet omdat je “niet genoeg gedaan hebt”, maar omdat je systeem op een ander niveau werkt dan waar de meeste methodes op mikken. De kans is groot dat innerlijk ouderschap precies het ontbrekende puzzelstuk is als je jezelf hierin herkent:
Na een sessie voel je je open, maar in het dagelijks leven klapt het dicht
Je hebt “veel gedaan” aan jezelf, maar patronen blijven terugkomen
Emoties zijn snel te groot of juist moeilijk toegankelijk
Je kunt achteraf wél analyseren, maar in het moment word je overgenomen
Dat zegt niets over falen. Het zegt iets over het niveau waarop je systeem werkt. Traumaverwerking is geen lineair project met een afvinklijst, aldus Maikel. Het is eerder een richting dan een bestemming. Of zoals hij het zelf zegt: “Heelwording is geen station waar je een methode op loslaat. Innerlijk ouderschap is dan ook een levensvaardigheid: steeds opnieuw de draad oppakken, precies daar waar je het ooit alleen moest dragen.”
The Middle Way: opleiding tot Trauma Release Facilitator
Maikel Poog is mede-eigenaar van Huis vol Adem en oprichter van The Middle Way opleiding tot Trauma Release Facilitator, waarin innerlijk ouderschap, beschermlagen, volwassen bewustzijn en lichaamsgerichte traumaverwerking samenkomen.
Lees ook dit eerdere interview met Maikel over lichaamsgerichte traumaverwerking met ademwerk en het vak van Trauma Release Facilitator.
Meer over de opleiding The Middle Way vind je op 🔗 www.themiddleway-opleiding.com.
Elk jaar in mei en oktober start een nieuwe groep.
Aanmelden kan via de website. Je bent van harte welkom.
Bekijk ook:
Wanneer je meer ademt dan je lichaam nodig heeft, heeft dat directe gevolgen voor je lichaam én je hoofd.
In dit webinar neemt Gjalt Vlam (Adempro) je mee in de rol van CO₂ – misschien wel belangrijker voor je ademhaling dan zuurstof. Het helpt om te begrijpen wat er werkelijk gebeurt bij stress, angst en herstel.
Meld je aan en laat je inspireren.
🎥 Di 10 maart 20:00 - inclusief onbeperkte replay en hand-out.